خوش آمدید ، مهمان ! [ ثبت نام | ورود

جمعه ، ۲۶ مرداد ۱۳۹۷

ارسال رایگان آگهی

سرریز سدها (Spillways) چیست؟

کد خبر: 6275 تعداد بازدید: 2119

یکی از سازه های مهمی که همزمان با ساخت سدها مورد نیاز واقع می شود و امکان خروج سیلاب های اضافه بر ظرفیت سد را میسر می سازد، سرریز نام ...

سرریز سدها (Spillways) چیست؟

یکی از سازه های مهمی که همزمان با ساخت سدها مورد نیاز واقع می شود و امکان خروج سیلاب های اضافه بر ظرفیت سد را میسر می سازد، سرریز نام دارد. در ادامه با از همه چی همراه باشید.

یکی دیگر از کاربردهای مهم سرریزها، کنترل ارتفاع و حجم آب دریاچه پشت سد است که در این حالت شکل و ابعاد سرریز تابعی از موقعیت جغرافیایی و هیدرولوژیکی منطقه خواهد بود.

از انواع سرریز سدها می توان سرریز سیفونی (Siphon Spillway)، سرریز نیلوفری (Morning Glory Spillway یا Shaft)، سرریز جانبی (Side-channel Spillway)، سرریز شیبدار (Chute Spillway) و سرریز لبه آبریز (Ogee Spillway یا Overflow Spillway) را نام برد که مشخصات هر کدام از این سریزها در ادامه می آید.

سرریز سیفونی (Siphon Spillway)

سرریزهای سیفونی با استفاده از قانون سیفون ها عمل نموده و آب پشت سد را به سمت پایین دست می مکد. در دهانه ی این سرریزها گاه از سازه ای به نام کلاه خود استفاده می شود که در هر صورت دهانه ی سیفون در تراز نرمال آب دریاچه قرار می گیرد.

سرریز نیلوفری (Morning Glory Spillway)

سرریز نیلوفری یک دهانه دایروی در داخل دریاچه، یک تبدیل دایروی قائم و یک تونل تحت فشار افقی (یا تقریبا افقی) است که نهایتا آب را از داخل دریاچه به سمت پایین دست سد منتقل می کند. میزان شدت جریان در ارتفاع های کم تابعی است از ظرفیت دهانه دایروی اما در ظرفیت های بالاتر تابع شرایط کانال تحت فشار افقی خواهد بود. کاربرد این نوع سرریزها بیشتر در دره های تنگ که امکان ساخت دیگر سرریزها نمی باشد و نیز در مواقعی که امکان استفاده از نونل انحراف به عنوان تونل تحت فشار میسر است، می باشد.

سرریز جانبی (Side-channel Spillway)

در سرریزهای جانبی، مقطع کنترل در کنار و به موازات کانال تخلیه قرار دارد و لذا جریان آب پس از عبور از روی مقطع کنترل و ورود به کانال تخلیه، با یک چرخش ۹۰ درجه و از طریق کانال مربوطه، به سمت پایین دست سد، هدایت می شود. جریان در داخل کانال تخلیه و در حدود مقطع کنترل، یک جریان متغیر مکانی بوده و عموما در انتهای مقطع کنترل و در داخل کانال تخلیه دارای حالت بحرانی می باشد.

سرریز شیبدار (Chute Spillway)

سرریزهای شیبدار از جمله سرریزهایی هستند که در مواقع سدهای خاکی کاربرد دارند. جریان آب از داخل دریاچه و پس از عبور از روی یک سرریز لبه آبریز نسبتا کوتاه وارد کانال تخلیه می شود که این کانال با شیبی تقریبا منطبق بر شیب کناره ها به رودخانه پایین دست منتهی می شود.

سرریز لبه آبریز (Overflow Spillway)

این سرریزها بر اساس محاسبات هیدرولیکی مربوط به سرریزهای با تاج مدور به گونه ای طراحی می گردند که پروفیل تاج و جلو ساختمان آن ها منطبق بر سطح زیرین آب لبریز شده از یک سرریز لبه تیز مستطیلی با همان مشخصات مورد نیاز در بالادست سرریز اصلی باشد.

به این منظور یک سرریز مستطیلی لبه تیز با همان مشخصات کناره بالادست سرریز لبه آبریز انتخاب شده و همان مقدار دبی از روی سرریز لبه تیز عبور داده می شود. آب ضمن پرتاب از روی این سرریز دارای دو سطح زیری و رویی خواهد بود که در هر قسمت فشار اتمسفریک حاکم است.

منبع: هیدرولیک کانال های باز

محمود حسینی – جلیل ابریشمی

 

ارسال نظر